Spółki Offshore

Międzynarodowa globalizacja gospodarki w zasadniczy sposób zmieniła relacje między krajowymi systemami podatkowymi. Coraz więcej podmiotów gospodarczych rozpoczynała i rozpoczyna działalność na skalę międzynarodową. Swoboda przepływu kapitału, łatwość zawierania transakcji na poziomie globalnym, stworzyła możliwość zmniejszania obciążeń podatkowych (tzw. optymalizacji podatkowej) przez przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwa realizują optymalizację podatkową przez między innymi tworzenie przedsiębiorstw typu offshore.

Dążenie podmiotów gospodarczych do minimalizowania obciążeń podatkowych ma wpływ zarówno na społeczną jak i gospodarczą politykę państw. Optymalizacja podatkowa wymusza na krajowym systemie podatkowym jego zmianę przez obniżenie podstaw opodatkowania, zmianę struktury obciążeń fiskalnych nakładanych na przedsiębiorców, udogodnienie procedur koniecznych do pobierania podatków. Ogranicza to swobodę państwa w prowadzeniu polityki podatkowej. Poszukiwanie przez przedsiębiorców obniżenia kosztów opodatkowania spowodowało zmiany w systemach podatkowych państw. Powstały również wyspecjalizowane podmioty oferujące pełen zakres usług związany z optymalizacją podatkową, a obejmujący rejestrację spółki w raju podatkowym, a także pełne wykorzystanie stworzonych przez raj podatkowe możliwości minimalizowania obowiązków podatkowych.

Także polscy przedsiębiorcy dostrzegli możliwości płynące z optymalizacji podatkowej. Coraz większa liczba polskich przedsiębiorców chce przenieść część przedsiębiorstwa, siedzibę swojej firmy, lub działalność do innego państwa Unii Europejskiej, w poszukiwaniu niższego opodatkowania i bardziej przyjaznego dla przedsiębiorstwa systemu podatkowego. Od 1 maja 2004 r. Polacy, którzy zarejestrowali firmę w którymś z państw UE mogą swobodnie działać na całym wspólnym rynku. W śród państw UE znajdują się także faktyczne raje podatkowe takie jak Cypr lub Malta.

Raje, oazy lub azyle podatkowe, są to nazwy potocznie używane na określenie grupy krajów lub terytoriów zależnych, w których istnieją szczególnie korzystne warunki dla założenia firmy i prowadzenia interesów, ze względu istniejące w nich ustawodawstwo podatkowe (opodatkowanie jest niskie lub nawet go nie ma). Kraje te lub terytoria przyciągają przedsiębiorców oferując zwolnienia z podatków dochodowych lub udzielając w nich zwolnienia. Ponadto gwarantują one bezpieczeństwo działalności gospodarczej i oferują anonimowość dla inwestorów.

Raje podatkowe są zwane także „jurysdykcjami offshore” lub „strefami offshore”. Dosłowne tłumaczenia słowa „offshore” oznacza „poza lądem”. Spółka „offshore” to podmiot, który jest zarejestrowany w raju podatkowym, natomiast centrum jej działalności ulokowane jest poza jego granicami. Raje podatkowe oferują takim firmom liczne udogodnienia finansowe i administracyjne.

Typowe raje podatkowe w większości są krajami o niskim potencjale wynikającym z niewielkiej liczby ludności, słabo rozwiniętego przemysłu, mała ilość zasobów naturalnych lub ich brak. W związku z powyższym kraje te podejmują działania mające na celu zachęcenie potencjalnych inwestorów do lokowania kapitału na ich terytorium. Podstawą atrakcyjności rynków rajów podatkowych jest przyjęcie takiego ustawodawstwa podatkowego, które określa podatek dochodowy, od lokowanego w danym państwie kapitału zagranicznego, na niskim poziomie lub całkowicie go likwiduje albo przy ustanowieniu „normalnej stawki” podatkowej, zastosowanie mają ulgi podatkowe.

W typowym raju podatkowym główne źródło dochodów budżetowych stanowią opłaty rejestracyjne i licencyjne płacone przez zakładane tam spółki. W innej kategorii krajów są państwa, które stosują zwolnienia podatkowe od dochodu, który został wytworzony na ich terytorium. Zabieg ten ma na celu zachęcenie przedsiębiorców do inwestowania na terenie kraju stosującego ten instrument podatkowy.

Wielkość kapitału napływającego do państw zaliczanych do rajów podatkowych skłonił część państw do celowego rozpoczęcia wprowadzania w swoich regulacjach prawnych postanowień zmniejszających obciążenia podatkowe przedsiębiorstw, zwolnienia z podatku od dywidendy.

Wpływ na wybieranie działalności w formie offshore ma także fakt, iż w większości rajów podatkowych korzystanie z oferowanych przywilejów podatkowych jest możliwe bez konieczności utrzymywania tamże rozbudowanych struktur zarządu, personelu, czy samych inwestorów, w związku z powyższym koszty związane z działalnością spółki offshore są nieznaczne. W części rajów podatkowych możliwe jest posiadanie tylko formalnej siedziby, spółka fizycznie może być zarządzana z każdego miejsca na świecie, za pomocą telekonferencji, korenspondecyjnie lub za pomocą pełnomocników.

W rajach podatkowych działalność podejmuję instytucje finansowe, przedsiębiorstwa handlowe i usługowe, a także przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją. Jurysdykcje offshore w zależności od czynników takich jak: historia, podległość administracyjna, przepisy prawa, lokalizacja geograficzna, sytuacja polityczno-ekonomiczna czy system społeczny oferują różne warunki działania spółek w nich zarejestrowanych. Koszty założenia i utrzymania spółki offshore jest o wiele mniejszy niż spółek rejestrowanych w państwach nie mających statusu raju podatkowego.

Do najczęściej stosowanych metod wykorzystywania przywilejów, z jakich korzystają spółki offshore należą:

  • Czasowe przeniesienie dochodów do raju podatkowego w celu odroczenia płatności podatku – pozwala ona czerpać korzyści ze środków, które w innym przypadku zasiliłyby budżet państwa
  • Zakup usług od firmy z raju podatkowego w celu zwiększenia kosztów i obniżenia podstawy opodatkowania
  • Współpraca z firmą offshore, która pośredniczy w sprzedaży towarów za granicę
  • Wykorzystanie umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania

Opodatkowanie spółek offshore.

Podatki spółki offshore, jako odrębnej osoby prawnej, są rozliczane odrębnie od podatków wspólników. Podatek spółka płaci w kraju rejestracji. Może on być naliczany procentowo w stosunku od jej dochodu, w postaci ryczałtu lub może zostać zupełnie zwolniona z opodatkowania. Po zapłaceniu podatku bądź ryczałtu, reszta dochodu może być przeznaczona na działalność firmy lub wypłacona jej udziałowcom w postaci dywidendy. Jednakże w chwili wypłacenia dywidendy osoba ją otrzymująca uzyskuje przychód, który jest obciążony podatkiem dochodowym obowiązującym na terytorium jej zamieszkania. W związku z utajnieniem danych spółek rejestrowanych w rajach podatkowych organy podatkowe nie są w stanie kontrolować przepływu kapitału między spółką a jej udziałowcami, a więc nie są w stanie udowodnić ewentualnego ukrycia dochodu przez osobę otrzymującą taką dywidendę. Jeśli dywidenda nie została wypłacona, a całość zysków spółki przeznaczono na działalność firmy, na jej udziałowcach nie ciąży żaden obowiązek podatkowy.

Rejestracja spółki offshore.

Rozpoczęcie działalności na terytorium offshore wymaga stworzenia formuły organizacyjnej podmiotu gospodarczego w ramach dostępnych na danym terytorium form prawnych. Najczęściej wykorzystywanym jest lokalna odmiana spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, pojawiają się ponadto spółki komandytowe z udziałem spółek z o.o. jako komplementariuszy.

Obecnie jest wiele firm oferujących usługi w zakresie sprzedaży i rejestracji gotowych firm offshore. Należy przestrzec przed firmami oferującymi wyżej wymienione usługi, które oferują zbyt tanie usługi i przekonują o braku opłat w przyszłości. W każdym kraju wymagany jest czy to podatek czy specjalna opłata. Opłacie podlega także obecność agenta reprezentującego zarejestrowaną firmę w danym państwie. Firmy nie płacące rocznych opłat mogą zostać przesunięte w kategorię firm rezydenckich lub zostać wykreślone z rejestru. Działanie takie może spowodować zamrożenie firmowych kont w bankach, z powodu nie otrzymania potwierdzeń corocznej rejestracji.

Czas trwania rejestracji spółki w raju podatkowym jest uzależniony od poszczególnych jurysdykcji i wynosi od 24 h do miesiąca.

Najprostszym sposobem zarejestrowania spółki jest skorzystanie z pośrednictwa firmy specjalizującej się w tego typu świadczeniu usług. Także w Polsce można się spotkać z ofertami optymalizacji podatkowej. Firmy oferujące takie usługi z reguły dostosowują swoją ofertę do indywidualnego przypadku. Niekoniecznie ten sam raj podatkowy dla różnych przedsiębiorców będzie równie atrakcyjny. W ofercie firm pośredniczących w zakładaniu spółek w rajach podatkowych znajdują się, także spółki już istniejące (tzw. uśpione). Spółka uśpiona jest to spółka już założona gotowa do podjęcia działalności.

Zazwyczaj podstawowy pakiet usług związanych z zarejestrowaniem spółki w raju podatkowym zawiera:

  • Usługi rejestracji – w których wliczone jest: sprawdzenie dostępności nazwy oraz zarejestrowanie spółki na zasadach zgodnych z wymogami wybranego terytorium offshore
  • Sporządzenie dokumentów, dokumentów udziałowych (akcji), pełnomocnictw, pieczęci – tj. wykonanie wszystkich wewnętrznych dokumentów zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w raju podatkowym
  • Tzw. usługi domicylu – w niektórych rajach podatkowych wymagane jest aby zarejestrowane spółki dysponowały lokalną siedzibą, miały wyznaczonego agenta albo pełnomocnika a czasami także aby sporządzały deklaracje lub sprawozdania podatkowe oraz uiszczały należne opłaty.

Zarejestrowanie spółki pociąga za sobą konieczność spełnienia innych wymogów. Jednym z nich jest obowiązek utrzymywania zarejestrowanej siedziby, której to adres powinien znajdować się w oficjalnych dokumentach spółki, a o jego zmianach należy powiadamiać organ rejestrowy. W siedzibie powinny się znajdować niektóre dokumenty spółki. Posiadanie miejsca siedziby jest tylko wymogiem formalnym, spółka może prowadzić działalność z innego biura zlokalizowanego w dowolnym miejscu. W niektórych jurysdykcjach podatkowych wymagane jest żeby spółka sporządzała deklaracje podatkowe oraz wyznaczała zarejestrowanego agenta lub sekretarza (w niektórych rajach podatkowych wymagane jest aby był to miejscowy obywatel). Jednym z podstawowych wymogów jest obowiązek wyznaczenia zarządu, którego liczebność jest okreslona przepisami prawa (w niektórych rajach podatkowych wymagane jest, aby część lub całość zarządu składała się z obywateli miejscowych).

W zależności od jurysdykcji nakładany jest odmienny zakres obowiązków prowadzenia rachunkowości i audytu. W różnym stopniu są też uregulowane przepisy w zakresie archiwizowania przez organ rejestrowy informacji o spółce i przedsiębiorcach oraz poufności danych.

Przedsiębiorcy rozważający możliwość uruchomienia swoich firm w rajach podatkowych, powinni uwzględnić wszelkie międzynarodowe przepisy prawne oraz regulacje kraju rodzimego odnoszące się do inwestowania i prowadzenia interesów przez osoby krajowe za granicą.

Zalety posiadania spółki offshore.

  • Procedury rejestracji i zarządzania firmą offshore pozwala na osiągnięcie pełnej anonimowości jej realnych właścicieli.
  • Firma ofshore może zostać użyta jako pośrednik, w stosunku do firm zajmujących się importem i eksportem towarów i usług. W ten sposób cały zysk pozostanie w spółce offshore natomiast firma właściwa będzie wykazywać minimalne zyski i płacić minimalne podatki. Spowoduje to, że kapitał (zwolniony od podatku) będzie rósł na koncie bezpodatkowej firmy offshore, pozwalając na zwiększenie wysokości inwestycji.
  • Posiadając spółkę offshore można w niej zamawiać usługi (np. konsultacje), które będą opłacane pieniędzmi firmy krajowej, co pozwoli wykazać mniejszy dochód firmy krajowej.
  • Zarejestrowana firma offshore może otworzyć przedstawicielstwo w kraju nieprowadzące działalności gospodarczej, co spowoduje, że wszystkie umowy będą podpisywane w imieniu firmy zagranicznej.
  • Zgromadzony kapitał na koncie spółki offshore można ponownie zainwestować w kraju jako zagraniczną inwestycję, dodatkowo, o ile są dostępne w danym kraju, można otrzymać ulgi dla zagranicznych inwestorów.
  • Zarejestrowana firma offshore stwarza możliwość założenia w kraju przedstawicielstwa, przez które może się stać udziałowcem krajowych firm.

Działania podejmowane przez OECD wobec rajów podatkowych.

W 1996 roku OECD rozpoczęła działania zmierzające do ograniczenia działalności rajów podatkowych. OECD przyjęła definicję raju podatkowego – termin „raj podatkowy” został przypisany do krajów i terytoriów stosujących „szkodliwą konkurencję podatkową”. Od tego też czasu OECD rozpoczęła publikację „czarnych list” krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. Ustanowione zostały warunki na jakich państwo lub strefa offshore może zostać uznana za stosującą szkodliwą konkurencję podatkową, co spowoduje wpisanie go na czarną listę. OECD wyznaczyła trzy kryteria, które muszą spełniać państwa żeby nie znaleźć się na czarnej liście, są to:

  • kryterium wysokości zobowiązań podatkowych w stosunku do określonych rodzajów dochodów;
  • kryterium identyfikacji beneficjentów – czyli wymóg przejrzystości;
  • kryterium efektywnej wymiany informacji – czyli uchylenia, co najmniej częściowo, tajemnicy bankowej i dostępności danych

W raporcie OECD z 2000 roku wskazanych zostało 40 krajów i terytoriów zależnych, które zostały uznane za raje podatkowe. Jeszcze w tym samym roku wykreślono z listy 6 jurysdykcji, które zobowiązały się do zmiany swoich systemów podatkowych, w ten sposób, że przestaną spełniać kryteria zaliczające je do rajów podatkowych. Większość wskazanych w raporcie państw zadeklarowała pewne zmiany w swoich systemach podatkowych pod kątem żądań OECD. Jednak część państw oskarżyło OECD o ingerowanie w ich suwerenność i narzucanie obcej polityki podatkowej.

Zgodnie z polskimi przepisami prawa dewizowego obywatele naszego kraju mogą zakładać lub być wspólnikami spółek zagranicznych, jednak tylko takich, które mają siedzibę w krajach OECD lub podpisały z Polską umowę o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji. Jednak najbardziej atrakcyjne w obecnej sytuacji prawnej raje podatkowe nie należą do OECD. Polski przedsiębiorca chcący założyć firmę offshore w państwie nie należącym do OECD, ani nie mającym podpisanej z Polską umowy, ma do dyspozycji dwa rozwiązania:

  • może wystąpić do narodowego Banku Polskiego o odpowiednie zezwolenie dewizowe, które pozwoli mu na podjęcie tego typu działalności;
  • lub może obejść przepisy prawa przez założenie spółki w Wielkiej Brytanii, która to spółka bez żadnych problemów może założyć firmę-córkę w dowolnym raju podatkowym (prawo brytyjskie zezwala na takie działania)

Tworzenie polityki firmy ułatwiające m.in. takie działania nazywa się kompleksowym planowaniem (GEM - global earning management), co ważne nie jest to działanie zabronione przez prawo. Jest to z jednej strony planowanie, gdzie założyć spółkę lub ulokować aktywa, a z drugiej - opracowywanie strategii w oparciu o rozmaite instrumenty zarządzania finansami.

Pierwsze doświadczenia rynku potwierdzają kierunki wyboru dokonywane przez inwestorów. Brytyjski prawnik i ekonomista, Richard Teather, w książce zatytułowanej Korzyści konkurencji podatkowej pisze, że z chwilą opublikowania w 2003 roku unijnej Dyrektywy Podatkowej (2005 Savings Tax Directive) o wprowadzeniu podatku od odsetek od oszczędności, Komisja Papierów Wartościowych i Futures w Hongkongu zanotowała niespotykany od lat wzrost wolumenu kapitału inwestycyjnego aż o 56 proc. Większość tych pieniędzy pochodziła od inwestorów z Europy. Jak widać z tego, kapitał, od początku jego istnienia, wybiera w naturalny sposób miejsce, w którym jest mu najwygodniej.


  Kancelaria Radcy Prawnego Piotr Kaczmarek ul. Szamarzewskiego 23/5 60-514 Poznan biuro@radcakaczmarek.pl